Melanom Cilt Kanseri midir?

Melanom, ciltteki pigment üreten hücreler olan melanositlerden kaynaklanan bir kanser türüdür. Cilt kanserlerinin en tehlikeli formu olan melanom erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilir ancak geç kalındığında hızla yayılabilir. Bu makalede melanomun ne olduğunu, diğer cilt kanserlerinden farkını ve neden bu kadar önemli olduğunu ele alacağız.

Melanom Nedir?

Melanom, cildin rengini veren melanin pigmentini üreten melanosit hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşur. Bu hücreler normalde cildi ultraviyole ışınlarından korur. Ancak genetik mutasyonlar sonucu kanserleşebilir ve hızla bölünmeye başlayabilir.

Melanom cildin herhangi bir yerinde gelişebilir ancak güneşe maruz kalan bölgelerde daha sık görülür. Sırt, bacaklar, kollar ve yüz en yaygın bölgelerdir. Açık tenli, çok beni olan ve güneşte yanan kişilerde risk daha yüksektir.

Cilt Kanseri Türleri

Cilt kanserleri üç ana türe ayrılır. Bazal hücreli karsinom en yaygın olanıdır ve genellikle yavaş büyür, nadiren yayılır. Skuamöz hücreli karsinom ikinci sıklıkta görülür ve bazal hücreli karsinomdan biraz daha agresiftir.

Melanom cilt kanserlerinin yaklaşık yüzde beşini oluşturur ancak cilt kanserine bağlı ölümlerin çoğundan sorumludur. Diğer cilt kanserlerine göre çok daha agresiftir ve lenf bezleri ile uzak organlara yayılma potansiyeli yüksektir.

Melanomun Belirtileri

Melanom genellikle yeni bir ben olarak veya mevcut bir bende değişiklik olarak ortaya çıkar. ABCDE kuralı melanom şüphesi için kullanılan bir değerlendirme aracıdır. Asimetri, düzensiz sınırlar, renk değişkenliği, altı milimetreden büyük çap ve zamanla değişim uyarıcı işaretlerdir.

Kaşıntı, kanama veya kabuklanma da dikkat edilmesi gereken belirtilerdir. Normal benlerin aksine melanomlar genellikle düzensiz şekilli, birden fazla renk içeren ve zamanla büyüyen lezyonlardır. Herhangi bir şüpheli değişiklik dermatolog tarafından değerlendirilmelidir.

Risk Faktörleri

Güneşe ve özellikle ultraviyole ışınlarına aşırı maruziyet melanom için en önemli risk faktörüdür. Çocuklukta yaşanan güneş yanıkları riski önemli ölçüde artırır. Solaryum kullanımı da melanom riskini yükseltir.

Açık ten, açık renkli göz ve saç melanom için daha yüksek risk taşır. Çok sayıda bene sahip olmak ve atipik ben sendromu risk faktörleridir. Ailede melanom öyküsü genetik yatkınlığı gösterir ve riski iki ila üç kat artırır.

Tanı Yöntemleri

Melanom tanısı öncelikle dermatolojik muayene ile konur. Dermoskopi özel bir büyüteç ile lezyonun detaylı incelenmesini sağlar. Şüpheli lezyonlarda biyopsi yapılarak doku patolojik olarak incelenir.

Biyopsi sonucunda melanom tanısı konursa tümörün kalınlığı ve diğer özellikleri belirlenir. Breslow kalınlığı prognoz ve tedavi planlaması için önemlidir. İleri evrelerde görüntüleme tetkikleri ve sentinel lenf nodu biyopsisi yapılabilir.

Melanom Evreleri

Melanom dört evreye ayrılır. Evre bir ve ikide tümör ciltte sınırlıdır ve lenf bezlerine yayılmamıştır. Tümör kalınlığı ve ülserasyon varlığı evrelemeyi etkiler. Bu evrelerde prognoz genellikle iyidir.

Evre üçte melanom bölgesel lenf bezlerine yayılmıştır. Evre dörtte ise akciğer, karaciğer, beyin veya kemik gibi uzak organlara metastaz yapmıştır. İleri evrelerde tedavi daha karmaşıktır ve prognoz daha kötüdür.

Tedavi Seçenekleri

Erken evre melanomda cerrahi tedavi genellikle yeterlidir. Tümör yeterli güvenlik sınırı ile çıkarılır. İnce melanomlarda lokal eksizyon tek tedavi olabilir. Kalın tümörlerde sentinel lenf nodu biyopsisi yapılır.

İleri evrelerde immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler kullanılır. İmmünoterapi bağışıklık sistemini tümöre karşı aktive eder. BRAF mutasyonu taşıyan melanomlarda hedefe yönelik ilaçlar etkilidir. Radyoterapi ve kemoterapi de tedavi seçenekleri arasındadır.

Prognoz ve Sağkalım

Melanomda prognoz tanı anındaki evreye bağlıdır. Erken evrede tanı alan hastaların büyük çoğunluğu uzun süre yaşar. Yerinde melanomda beş yıllık sağkalım yüzde doksanın üzerindedir. Ancak metastatik melanomda prognoz geçmişte çok kötüydü.

Son yıllarda geliştirilen yeni tedaviler metastatik melanomda sağkalımı önemli ölçüde artırmıştır. İmmünoterapi ile bazı hastalarda uzun süreli remisyon elde edilmektedir. Araştırmalar devam etmekte ve yeni tedaviler geliştirilmektedir.

Korunma Yöntemleri

Melanomdan korunmanın en etkili yolu güneşten korunmadır. Geniş spektrumlu güneş koruyucu düzenli kullanılmalıdır. Güneşin en yoğun olduğu saatlerde gölgede kalmak tercih edilmelidir. Koruyucu giysiler, şapka ve güneş gözlüğü kullanılmalıdır.

Solaryumdan tamamen kaçınılmalıdır. Düzenli cilt kontrolü erken teşhis için önemlidir. Ayda bir kendi cildinizi kontrol edin ve yılda bir dermatolog muayenesi yaptırın. Risk faktörleri olan kişilerde daha sık kontrol önerilir.

Sonuç

Melanom cilt kanserinin en tehlikeli türüdür ancak erken teşhis ile tedavi edilebilir. Cildinizdeki değişikliklere dikkat edin ve şüpheli lezyonları ihmal etmeyin. Güneşten korunma hem melanom hem de diğer cilt kanserlerini önlemenin en etkili yoludur. Bilinçli olmak ve düzenli kontrol yaptırmak hayat kurtarıcı olabilir.